Ezweni lanamuhla elisheshayo nelidingayo, ukugcina impilo enhle kungaba yinselele. Izindlela zokuphila ezimatasa zivame ukusishiya sikhathele, sicindezelekile, futhi singenazo izakhamzimba ezibalulekile. Yilapho izakhamzimba zingena khona. Lezi zikhuthazi zempilo ezilula zinikeza ukwesekwa okwengeziwe emizimbeni yethu ukuze ichume. Ngokufaka izakhamzimba ohlelweni lwakho lwansuku zonke, ungaqinisekisa ukuthi umzimba wakho uthola ukwesekwa okwengeziwe kokudla okunomsoco okudingayo ukuze uchume.
Kalula nje, izithasiselo ziyizinhlobo ezihlanganisiwe zezakhamzimba, njengamavithamini, amaminerali, amakhambi, noma ezinye izinto, ezithathwa ngomlomo ukuze zengeze ekudleni okuvamile. Ziza ngezindlela eziningi, okuhlanganisa amaphilisi, ama-capsule, impuphu, kanye noketshezi. Inhloso yezithasiselo ukuhlinzeka ngezakhamzimba ezibalulekile ezingase zingabi khona ekudleni noma ukuthuthukisa izici ezithile zempilo.
Kunezinhlobo eziningi zezithako zokudla emakethe, ngayinye inokusetshenziswa okuhlukile. Isibonelo, ama-multivitamin ayizithako zokudla ezidumile ezenzelwe ukuhlinzeka ngamavithamini namaminerali abalulekile ahlukahlukene. Lokhu kuzuzisa kakhulu labo abanobunzima bokuhlangabezana nezidingo zabo zokudla okunempilo ngokudla kuphela.
Kodwa-ke, kubalulekile ukuqaphela ukuthi yize izithasiselo zingadlala indima ebalulekile ekusekeleni impilo, azithathi indawo yokudla okunempilo. Kubalulekile ngaso sonke isikhathi ukubeka phambili ukudla okugcwele izakhamzimba okuhlanganisa izithelo, imifino, okusanhlamvu okuphelele, amaprotheni angenamafutha amaningi, namafutha anempilo.
Uma unquma ukufaka izithasiselo ekudleni kwakho kwansuku zonke, kubalulekile ukubonisana nochwepheshe wezempilo noma isazi sokudla esibhalisiwe. Bangakuqondisa ekunqumeni ukuthi yiziphi izithasiselo ezifanele izidingo zakho ezithile futhi baqinisekise ukuthi uthatha umthamo ophephile nosebenzayo.
Izithako zokudla zihlanganisa isigaba esibanzi semikhiqizo eyenzelwe ukwengeza izakhamzimba esizithola ekudleni kwethu okuvamile. Ziza ngezindlela eziningi, okuhlanganisa amavithamini, amaminerali, amakhambi, ama-amino acid, nama-enzyme. Nakuba ukudla ukudla okunomsoco ngokuvamile kuyindlela engcono kakhulu yokuthola izakhamzimba ezibalulekile, abanye abantu bangase babe nezidingo ezithile zokudla noma babhekane nezinselele zokuhlangabezana nezidingo zokudla okunempilo ngokudla kuphela.
Ubani ongazuza ngezithasiselo?
●Ukuntuleka kokudla okunempilo: Abantu abanokuntuleka kokudla okunempilo okuthile (njenge-iron, i-vitamin D, i-vitamin B12, noma i-calcium) bangadinga ukwengezwa. Lokhu kuntuleka kungabangelwa yizici ezifana nemikhawulo yokudla, izimo zezokwelapha, noma ukusetshenziswa kwemithi isikhathi eside.
●Ukudla Okukhethekile: Abantu abadla imifino kuphela, abantu abangadli inyama kuphela, kanye nabantu abanokungezwani nokudla noma ukungezwani komzimba bangase babe nobunzima bokuthola zonke izakhamzimba ezidingekayo ngokudla kuphela. Kulesi simo, izithasiselo eziqondiwe zingasiza ukuvala izikhala zokudla okunempilo.
●Izigaba ezithile zokuphila: Izigaba ezithile zokuphila, njengokukhulelwa, ukuncelisa, noma ukuguga, zingadinga izithasiselo ezengeziwe ukusekela izidingo zomzimba zokudla okunempilo ezishintshayo. Amavithamini ngaphambi kokubeletha, ama-fatty acid e-omega-3, kanye nezithasiselo ze-calcium zivame ukunconywa ngesikhathi sokukhulelwa nangemva kokukhulelwa.
●Abadlali kanye nabantu abakhuthele: Abantu abenza umsebenzi onzima womzimba bangase bazuze ezithasiselo ezithile zokuthuthukisa ukusebenza kahle, ukukhuthaza ukululama kwemisipha, noma ukusekela impilo yamalunga.
●Indlela yokuphila engaphilile kanye nezinkinga zokuzimunca: Abantu abaphuza kakhulu noma ababhemayo, kanye nabantu abanezinkinga zokungamuncwa kahle noma zamathumbu.
Ukufaka ukudla okucebile nge-niacin ekudleni kwethu kuyindlela engcono kakhulu yokuhlangabezana nezidingo zethu zansuku zonke ngokwemvelo. Ukudla okune-niacin eningi kufaka phakathi:
●Amantongomane nembewu:Eminye yemithombo emihle kakhulu ihlanganisa amakinati, imbewu yelanga, ama-alimondi kanye nembewu yeflakisi. Akugcini nje ngokunikeza umthamo onempilo we-niacin, kodwa futhi nezinye izakhamzimba ezibalulekile, amafutha anempilo, kanye nefayibha.
●Inyama yenkukhu nenyama engenamafutha:Inkukhu, i-turkey, kanye nenyama yenkomo engenamafutha (njenge-sirloin noma i-tenderloin) kuqukethe inani elikhulu lale vithamini ebalulekile. Akugcini nje ngokuba zicebile nge-niacin, kodwa futhi zinikeza amaprotheni asezingeni eliphezulu, i-iron, kanye nezinye izakhamzimba ezibalulekile.
●Inhlanzi nokudla kwasolwandle:Ikakhulukazi i-tuna, i-salmon, ama-sardine kanye nama-shrimp akumnandi nje kuphela ekunambithekeni, kodwa futhi kucebile nge-niacin.
●Okusanhlamvu okuphelele: Okusanhlamvu okuphelele njengelayisi elinsundu, i-quinoa, i-oats, nebhali akugcini nje ngokucebile nge-fiber yokudla, kodwa futhi kuyimithombo emihle kakhulu ye-niacin. Kunikeza amandla aqhubekayo, kusiza ekugayweni kokudla, futhi kusiza ekulawuleni amazinga kashukela egazini.
●Ubhontshisi kanye nemifino:kufaka phakathi amalentili, ama-chickpeas, ubhontshisi wezinso kanye nobhontshisi omnyama, okucebile nge-niacin, i-fiber kanye namaminerali ahlukahlukene. Zinezinzuzo eziningi zezempilo, kufaka phakathi ukuthuthukisa impilo yokugaya ukudla, ukuzinzisa amazinga kashukela egazini kanye nokusekela impilo yenhliziyo.
●Imikhiqizo yobisi:Imikhiqizo yobisi efana nobisi, iyogathi, noshizi ayaziwa nje kuphela ngokuqukethwe kwayo kwe-calcium, kodwa futhi iwumthombo omuhle we-niacin.
Ukudla okunempilo okuphelele kucebile ngezakhamzimba ezibalulekile, amavithamini, amaminerali kanye nama-antioxidants asekela imisebenzi yomzimba wethu. Lokhu kudla kusondla kusuka ngaphakathi futhi kunikeza indlela ephelele yokugcina impilo enhle. Nakuba izithako zokudla zingasetshenziswa ukwengeza ekudleni kwakho, ukudla okunempilo kuseyisisekelo sezithako zokudla okunempilo emzimbeni. Uma ufaka izithako ekudleni kwakho, kufanele uzame ukudla ukudla okucebile ngezakhamzimba nsuku zonke.
Izinkanyezi Ezinhle Zokudla Okunempilo Okuphelele:
●Imifino Eluhlaza:Qala uhambo lwakho oluya empilweni ephelele ngemifino eluhlaza njengespinashi, i-kale, kanye ne-Swiss chard. Le mifino eluhlaza egcwele izakhamzimba icebile nge-fiber, amavithamini A, C, kanye ne-K futhi inezinzuzo ezahlukahlukene zezempilo, okuhlanganisa ukuqinisa amasosha omzimba, ukuthuthukisa ukugaya ukudla, kanye nokunciphisa ingozi yezifo ezingamahlalakhona.
● Amajikijolo:Jabulela imibala egqamile yamajikijolo afana nama-blueberry, ama-strawberry nama-raspberry. Lawa mandla amancane okudla agcwele ama-antioxidants, i-fiber, namavithamini abalulekile. Ukudla njalo amajikijolo kungakhuthaza impilo yobuchopho, kunciphise ukuvuvukala, futhi kusekele impilo yenhliziyo.
●Amantongomane nembewu:Faka izinhlobo ezahlukene zamantongomane nembewu ekudleni kwakho, njenge-almonds, walnuts, flaxseeds kanye nembewu ye-chia. Zicebile ngamafutha anempilo, i-fiber, amaprotheni namavithamini futhi zinezinzuzo eziningi zezempilo, okuhlanganisa ukuthuthukisa impilo yenhliziyo, ukusiza ekulawuleni isisindo kanye nokuthuthukisa ukusebenza kobuchopho.
●Okusanhlamvu okuphelele:Shintsha okusanhlamvu okucolisisiwe ngezinhlobo zokusanhlamvu okuphelele njenge-quinoa, irayisi elinsundu kanye ne-oats. Lezi zinketho ezigcwele izakhamzimba zigcwele i-fiber, amavithamini B, kanye namaminerali abalulekile empilweni iyonke. Okusanhlamvu okuphelele kungasiza ekulawuleni amazinga kashukela egazini, kuthuthukise impilo yokugaya ukudla, futhi kunciphise ingozi yezifo ezingamahlalakhona.
●Ama-probiotic:Hlakulela amathumbu anempilo ngokufaka ukudla okucebile ngama-probiotic ekudleni kwakho. I-yogurt, i-kefir, i-sauerkraut, ne-kimchi kuyimithombo emihle kakhulu yamagciwane awusizo athuthukisa ukugaya ukudla, asekele ukusebenza komzimba, futhi anikele empilweni yamathumbu iyonke.
●Iphrotheni engenamafutha:Khetha imithombo yamaprotheni angenamafutha njengenkukhu, inhlanzi, ubhontshisi kanye ne-tofu. Amaprotheni asiza ekulungiseni imisipha, asekele ukugaywa kokudla, futhi akusiza ukuthi uhlale ugcwele isikhathi eside. Aphinde adlale indima ebalulekile ekugcineni isisindo esinempilo kanye nokukhuthaza impilo enhle iyonke.
Izici eziningana zithonya umthamo ofanele wesengezo. Lezi zici zifaka phakathi ubudala, ubulili, impilo iyonke, izimo zezokwelapha eziyisisekelo, ukudla okudlayo, imikhuba yokuphila, kanye nemigomo noma izidingo ezithile.
Uma isithasiselo siza nomthamo onconywayo oshiwo kulebula noma umthamo ophakanyisiwe uchwepheshe wezempilo, kubalulekile ukuqala ngalowo mthamo. Imithamo enconywayo ivame ukusebenza njengesisekelo futhi inqunywa ngokusekelwe ocwaningweni olubanzi kanye nezivivinyo zemitholampilo. Ukuqala ngomthamo onconywayo kuvumela umzimba wakho ukuthi ulungise futhi uphendule kahle kulowo mthamo.
Ukucabangela izici ezahlukahlukene, ukuqala ngomthamo onconywayo, ukulalela umzimba wakho, nokulungisa kancane kancane umthamo kungakusiza ukufeza imiphumela oyifunayo. Khumbula, kuhlale kuwukuhlakanipha ukufuna isiqondiso sochwepheshe bezempilo lapho unquma umthamo ofanele izidingo zakho ezithile.
U: I-magnesium inegalelo kanjani empilweni iyonke?
A: I-Magnesium iyiminerali ebalulekile ehilelekile ekuphenduleni kwamakhemikhali angaphezu kuka-300 emzimbeni. Isekela ukusebenza kwezinzwa, impilo yemisipha, ukukhiqizwa kwamandla, futhi idlala indima ekugcineni isigqi senhliziyo esinempilo.
U: Ngingazithola yini zonke izakhamzimba ezidingekayo ekudleni okunempilo kuphela?
A: Nakuba ukudla okulinganiselayo kubalulekile, ngezinye izikhathi kungaba nzima ukuthola zonke izakhamzimba ezidingekayo ekudleni kuphela. Izithasiselo zingasiza ekugcwaliseni noma yiziphi izikhala zokudla okunempilo futhi ziqinisekise impilo enhle.
Isixwayiso: Lokhu okuthunyelwe kwebhulogi kusebenza njengolwazi olujwayelekile futhi akufanele kuthathwe njengeseluleko sezokwelapha. Njalo xhumana nochwepheshe wezempilo ngaphambi kokusebenzisa noma yiziphi izithasiselo noma ukwenza izinguquko ohlelweni lwakho lokunakekelwa kwempilo.
Isikhathi sokuthunyelwe: Septhemba-20-2023
